Skyfall’ı (2012) Oryantalist Perspektifle Yeniden Okumak

Özet

Bu çalışma, yirmi üçüncü James Bond filmi olan Skyfall’un (2012) özellikle İstanbul’da geçen açılış sekansı üzerinden “Doğu”nun nasıl temsil edildiğini, Edward Said’in Oryantalizm (Şarkiyatçılık) kavramsallaştırması çerçevesinde incelemektedir. Araştırma, Türkiye’nin modernleşme ve demokratikleşme deneyimine rağmen Hollywood’un hegemonik temsil rejiminde İstanbul’un hâlâ “Doğu” kategorisi içinde konumlandırılmasını problemleştirerek, İstanbul Avrupa’nın mı Asya’nın mı bir şehridir? ve İstanbul imgesinde Doğu hangi anlamlar ve göstergeler üzerinden inşa edilmektedir? sorularına odaklanmaktadır. Metodolojik olarak nitel içerik analizi yaklaşımı benimsenmiş ve film, sahne/sekans temelli bir kodlama mantığıyla çözümlenmiştir. Bu kapsamda renk paleti ve filtre kullanımı, müzik ve ses tasarımı, mekân seçimi ve mekânsal çerçeveleme, anıtlaştırma, gündelik hayatın egzotikleştirilmesi, yerel figürlerin edilgenleştirilmesi, Batı’nın (Bond/MI6) beden ve teknoloji üzerinden yüceltilmesi ile montaj aracılığıyla “sahte coğrafya” ve mekânsal süreklilik yanılsaması gibi kategoriler analize dâhil edilmiştir. Bulgular, Skyfall’un İstanbul’u küresel bir metropolün çoğul gerçekliği içinde sunmaktan ziyade, seçmeci bir görsel-işitsel düzen aracılığıyla “tanınır” oryantalist klişelerle yeniden kurduğunu göstermektedir. Bu temsil, Doğu’yu çoğunlukla pasif tanık konumuna iterken Batı’yı fail özne olarak merkezîleştirmekte, böylece film oryantalist söylemin ikili karşıtlıklar üzerinden inşa edilen yapısını güncel sinema dili içinde yeniden üretmektedir.