Sürrealist Estetikle Kapitalist Bir Hiciv: Alejandro Jodorowsky’nin The Holy Mountain (1973) Filminin Değerlendirilmesi

Özet

20. yüzyılın başında Andre Breton’un önderliğinde ortaya çıkan sürrealist sanat anlayışı, bilinçdışını odak noktası haline getirerek rüya, çağrışım, simgesel imgeler aracılığıyla bilinçte bastırılan arzuları sanatsal yaratımlarla dışa vurmasını savunan bir estetik sunar. Sürrealizm, modern bireyin deneyimlediği gerçekliğin krizine karşın ruhsal ve içsel yolculuğu görselleştiren bir ifade biçimi yaratmıştır. Sanatın farklı alanlarında gerçekliği yapı bozumuna uğratarak yeni bir ifade oluşturmuştur.  Yakın dönemlerde gelişim gösteren kapitalist üretim-tüketim ilişkileri, bireyin arzularını ticarileştirerek anlamı tüketim ilişkilerine hapsetmiştir. Bu bağlamda toplumun turnusolü sinema; felsefi, sosyolojik, ekonomik, ideolojik, psikolojik,tüketim, medya vb. gibi farklı temsil biçimlerine olanaklı yapıdadır. Sinema bireyin iç dünyası ve dışsal sistemlerle kurduğu gerilimli ilişkiyi katmanlı şekilde temsil etme potansiyeliyle sürrealist anlatılar için önemli bir alandır. Sürrealist sinema anlayışı, sadece bir anlatı aracı değil farklı disiplinlerden beslenerek seyirciye sorgulayıcı, dönüştürücü ve düşündürücü bir deneyim sunan bir niteliktedir. Bu doğrultuda Alejandro Jodorowsky’nin The Holy Mountain(1973) filmi, önemli iki tarihsel ve kültürel dinamiği- sürrealist estetik ve kapitalist eleştiriyi bir araya getiren bir yapıya odaklanır. Bu çalışmanın amacı, Alejandro Jodorowsky’nin The HolyMountain (1973) filmi üzerinden sürrealist estetikle kapitalist hiciv temsillerini görünür kılarak nasıl bir paralellik izlediğini ele almaktır. Bu doğrultuda film nitel metin çözümlemelerindenbiri olan betimsel analiz yöntemiyle incelenecektir. Analiz kapsamında ele alınacak parametreler; 1. Görsel Estetik ve Simgesellik,2. Tematik Katmanlar. 3.Sürreal Rahatsız edicilik.

Bu çalışmada Alejandro Jodorowsky’nin The Holy Mountain (1973) filmi, sürrealist estetikle biçimlendirilmiş bir kapitalizm hicvi olarak ele alınmakta; filmdeki görsel semboller, karakter ve anlatı yapısı üzerinden toplumsal sistemlerin ‘’kutsal’’ görünen yapay temellerini sorgulayan bir katman sağlamaktadır. Film kuramsal çerçevede biçimsel olarak sürrealist geleneğe bağlı kalmakta, tematik düzlemdeyse kapitalist düzeni eleştiren bir yapı sunmaktadır.